طلوع و غروب ، شکفتن و پژمردن، تغییر و دگرگونی و بودن رفتن عناصری از سرشت هستی وگریزناپذیر اند.

انسان ، این موجود خودآگاه و مبتکر، در تاثیرگذاری بر روند تحولات هستی، اسیر محدودیت های تاریخی اش می باشد.

مبنای شکفتن آگاهانه، اختیار،  و سرنوشت پژمردن آدمی، جبر است. انسان موجود هوشمند از همه توان خود برای پیشگیری از پژمردن بهره می گیرد و بالاخره زمانی می رسد که کوشش ها دیگر به بن بست می رسد و قانون جبر بر اختیار چیره می شود و پذیرش این قانون برای بشر سنگین، دشوار و دردناک است؛